SRI Dutch

Chinees relanceplan: laat u niet misleiden door de cijfers

Door Adam Child

Van de 4 biljoen RMB (586 miljard USD) voor stimuleringsmaatregelen die China in november 2008 heeft aangekondigd, zou naar verluidt niet minder dan 450 miljard USD naar duurzame ontwikkeling gaan. Maar over de details is minder bekend. Daarom is voorzichtigheid hieromtrent volgens ons geboden.

Ten eerste is er geen duidelijkheid over het aandeel in de 4 biljoen RMB dat daadwerkelijk als een discretionaire maatregel kan worden bestempeld. Peking zal een groot deel van de stimulansen niet rechtstreeks financieren. De overheid zal inderdaad veeleer druk uitoefenen op staatsbedrijven en banken om hun uitgaven en kredieten te verhogen. De maakt het moeilijk om de totale kosten nauwkeurig in te schatten. Het identificeren van het aandeel dat naar duurzame ontwikkeling zal gaan, stelt evenzeer problemen. Het pakket is voorgesteld als een aantal initiatieven voor domeinen zoals sociale huisvesting en ontwikkeling van vervallen stadswijken, gezondheidsinfrastructuur, elektriciteits- en watervoorziening, landelijke infrastructuur en natuurbehoud. Het budget voor elk domein is enorm, maar het is als zoeken naar een naald in een hooiberg om die fondsen te vinden die specifiek naar duurzame projecten zullen gaan.

Anderzijds heeft het wellicht weinig zin om al te lang stil te staan bij de effectieve bedragen. Wij blijven erbij dat de Chinese stimuleringsmaatregelen, wellicht meer dan die van enig ander groot G-20-land, een keerpunt vormen in ’s lands model voor nationale economische ontwikkeling. Het feit dat veel van de voorgestelde projecten zo goed als onmiddellijk uitvoerbaar zijn, lijkt aan te geven dat ze ook zonder stimulansen wel zouden zijn uitgevoerd. Maar dat is niet meteen de beste conclusie die je hieruit kunt trekken. Belangrijk is dat dit bevestigt dat duurzaamheid even wezenlijk deel uitmaakt van het Chinese beleid als van dat in de VS en Europa. De sociale onrust na de recente schandalen rond giftige stoffen heeft andermaal onderstreept dat de nood aan duurzame ontwikkeling in China even hoog is als in de ontwikkelde economieën. Lucht- en watervervuiling, gezondheidsrisico’s en voedseltekorten, gebrek aan medische apparatuur en toegang tot onderwijs stellen het Chinese establishment voor grote uitdagingen. Het stimuleringspakket bewijst dat dit bij de leiders in Peking niet in dovemansoren is gevallen.

Intelligente energienetten: kiezen voor een duurzame toekomst

Door Sara Wright

Duurzaamheid vereist een structurele overstap naar een evenwichtige wisselwerking tussen consumenten, producenten en middelen. Nergens komt dit zo duidelijk tot uiting dan in ons energieverbruik. Tot op heden is er op vele fronten zonder echt overleg naar oplossingen gezocht. Een duurzaam energieaanbod, energiebesparende toestellen en reclamecampagnes om energiebesparing aan te moedigen zijn slechts een paar van de vele innovaties. Maar hoewel alle stukjes van de puzzel aanwezig zijn, is er nog geen totaaloplossing voorhanden.

Vandaar ook dat het zo hoopvol stemt om te zien welke grote bedragen er in de stimuleringsmaatregelen van de VS, de EU en China naar de ontwikkeling van een intelligent energienet of ‘smart grid’ gaan. Het aandeel van het Amerikaanse pakket dat naar de ontwikkeling van ‘smart grids’ gaat, wordt inderdaad geraamd op 4,5 miljard USD. De VS lijken inderdaad de duidelijkste en meest tastbare strategie te hebben, maar ook China en Europa zetten aanzienlijke bedragen voor dit domein opzij.

De term ‘smart grid’ verwijst naar de digitalisering van de elektriciteitsnetten en de ontwikkeling van daaraan gekoppelde technologieën en toepassingen. Wat het energieaanbod betreft, is één van de voornaamste kenmerken de mogelijkheid om alle vormen van energieopwekking en –opslag te combineren waardoor duurzame energie niet langer een aanvulling is op het net maar er integraal deel van uit gaat maken. Aan de vraagzijde kunnen consumenten dankzij intelligente netten hun energieverbruik actief bewaken en deelnemen aan de energiemarkten: met ‘slimme’ elektriciteitsmeters in huizen en bedrijven kan het energieverbruik per toepassing en de kostprijs ervan in real time worden bewaakt. Door de consument directe informatie over zijn energieverbruik te verschaffen, worden de prijszettingsmechanismen van de markt efficiënter, verlaagt de volatiliteit van de vraag en wordt verspilling tot een minimum beperkt.

Zoals altijd is voorzichtigheid geboden met een wondermiddel als dit. Het concept van intelligente energienetten moet nog rijpen en cruciale problemen met significante implicaties staan nog ter discussie. Gaan we voor een open of gesloten architectuur? Wat zijn de gevolgen voor de energie- en gegevensbeveiliging? Kiezen we een top-down of bottom-up benadering voor de integratie van de sector? Al die vragen wachten nog op een antwoord. Wel staat vast dat ‘smart grids’, meer dan welke innovatie ooit, de deur open kunnen zetten voor een aardverschuiving in het energiemodel.

Het ‘smart grid’-concept is net als duurzaamheid als dusdanig, een van nature inclusief idee dat aanzet tot informatie-uitwisseling en participatie. We dragen vrije keuze hoog in het vaandel, maar moeten eraan verzaken zodra we onze vinger op de schakelaar zetten. Met de ‘smart grid’ is die tijd zo goed als voorbij.

Groene auto’s en afleidingsmanoeuvres

Door Florian Sommer

De reddingsoperaties van autofabrikanten waren velen een echte doorn in het oog. “Dat nooit meer” was eveneens een veelgehoorde uitspraak bij de belastingsbetalers toen zij zieltogende sectoren als ongereglementeerde hedgefondsen ter hulp moesten snellen en met lede ogen moesten toezien hoe er toch nog gouden parachutes werden uitgedeeld in de nasleep van de financiële crisis. Regeringen moeten welhaast naar onhoudbare economische modellen grijpen om de moegetergde belastingsbetaler te sussen en de autobouwers van de ondergang te redden.

Cruciaal in hun respons op de wereldwijde recessie is hun algemene visie: zien ze duurzaamheid als een wezenlijk aspect van hun beleid of gaan ze gewoon op zoek naar een pleister op de wonde?

Japan en de VS zijn de eersten die programma’s hebben uitgewerkt om de autosector tot een groener beleid aan te zetten. Japan heeft de belasting op de aankoop van hybride wagens geschrapt en die op kleine voertuigen verlaagd. De stimuleringsmaatregelen kunnen tevens de technologische vernieuwing in een stroomversnelling brengen. Zo heeft de EU 1 miljard EUR uitgetrokken voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van milieuvriendelijke auto’s. De VS trekt eveneens de ronde som van 2 miljard USD uit voor R&D op het domein van geavanceerde batterijen en groene auto's.

De schrootpremies aangeboden door Italië, Duitsland, Frankrijk en het VK laten veel te wensen over. Zij bieden een premie van 1000 tot 2500 EUR voor consumenten die hun oude wagen inruilen voor een nieuw model. In Duitsland kenden deze premies een onverhoopt succes. In de aanloop naar de verkiezingen in oktober heeft de regering de financiering zelfs opgetrokken van 1,5 naar 5 miljard toen bleek dat het geld na enkele maanden al opgesoupeerd was.

Dit beleid zal zeker een groot aantal onefficiënte voertuigen uit het verkeer halen, maar dergelijke eenmalige maatregelen geven geen blijk van een echte visie op duurzaam transport.